โรคงูสวัด (shingles)

ทำความรู้จักกับโรคงูสวัด (shingles)

งูสวัดพบในผู้ที่เคยเป็นโรคอีสุกอีใส โดยเชื้อไวรัสก่อโรคจะลงเหลืออยู่ในปมประสาท เมื่อร่างกายอ่อนแออาจแสดงอาการ เกิดผื่นและตุ่มน้ำใส

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้น

เชื้อไวรัส varicella zoster virus (VZV) อายุมากขึ้น ภูมิคุ้มกันตก ความเครียดโรคประจำตัวหรือยาบางชนิด

กลุ่มเสี่ยง

ผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไป และเคยได้รับเชื้อไวรัส VZV มีโอกาสเป็นโรคงูสวัดได้ถึง 99.5%

โรคหรือยาบางชนิด เช่น ยากดภูมิคุ้มกัน เป็นต้น อาจเพิ่มความเสี่ยงเป็นโรคงูสวัด เนื่องจากทำให้ภูมิคุ้มกันลดลง

โรคและความเสี่ยงต่อการเกิดโรคงูสวัด

- โรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE) 108%

- โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ 51%

- โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง 41%

- โรคหัวใจและหลอดเลือด 34%

- โรคเบาหวาน 24%

อาการของโรคงูสวัด และการวินิจฉัย อาการแสดงแบ่งได้เป็น 3 ระยะ

ระยะที่ 1 Pre - eruptive phase

• วันที่ 1 - 2 : ปวดหัว ปวดเมื่อยเนื้อตัว
• ระยะที่ 2 Acute eruptive phase
• วันที่ 4 - 13 : มีผื่นแดงและตุ่มน้ำใสเรียงกันเป็นกลุ่ม ปวดแสบปวดร้อน
• วันที่ 14 -30 : แผลแห้งตกสะเก็ด ร่วมกับอาการปวดอย่างต่อเนื่อง

ระยะที่ 3 Chronic phase หลายเดือน - หลายปี

• มีอาการเจ็บปวดอย่างเรื้อรังแม้ไม่พบรอยโรคแล้ว

• พบการกลับมาเป็นซ้ำได้ถึง 3.9% ในผู้ที่อายุ 45 ปีขึ้นไป

• อาจพบภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ เช่น ระบบหลอดเลือด ระบบประสาท เป็นต้น

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยโรคงูสวัดนั้นจะเน้นที่การพิจารณา

- ลักษณะของผื่นเป็นหลัก ร่วมกับอาการทางคลินิกอื่น ๆ เช่น อาการปวด หรือการรับรู้ความรู้สึกบริเวณผิวหนังเปลี่ยนแปลงไป

- สามารถใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพิ่มเติมเพื่อยืนยันการวินิจฉัยได้ เช่น Tzanck smears, tissue culture หรือ PCR (polymerase chain reaction)

ภาวะแทรกซ้อนและความรุนแรง

Postherpetic neuralgia (PHN) หรืออาการปวดตามแนวเส้นประสาท

• เกิดจากเซลล์ประสาทถูกทำลายโดยเชื้อไวรัสที่ยังคงเพิ่มจํานวนอยู่ ทําให้ยังคงมีอาการปวดแม้ว่าจะไม่พบผืนแล้วก็ตาม

• พบการเกิด PHN ในผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปได้ถึง 85%

Herpes zoster ophthalmicus (HZO) หรืองูสวัดขึ้นตา

• อาการที่พบได้บ่อย คือ กระจกตาอักเสบ เยื่อบุตาอักเสบ โดย HZO ในระยะยาวอาจทําให้สูญเสียการมองเห็นได้

• พบการเกิด HZO ในผู้ที่เป็นโรคงูสวัดได้ 10-25%

ระบบหลอดเลือดสมอง

• อาจพบอาการของโรคหลอดเลือดสมองตีบจากการอักเสบของหลอดเลือด

ระบบประสาท

• โรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ กล้ามเนื้ออ่อนแรงจากเส้นประสาทอักเสบ บริเวณใบหน้า (Boll´s Palsy) หรือมีอาการทางสมองอื่น ๆ